زندگی نامه ی امام علی(علیه
السلام)-قسمت دوم
"نسب،کنیه
والقاب"
«نسب»
پدر و اجداد امام علی (علیه
السلام) از امتیازاتی برخوردار بوده اند که از طریق وراثت به ایشان منتقل شده
است،پدرش ابوطالب از شعرا و فصحای عرب،از بزرگان مکه و رئیس بنی هاشم بود وسقایت (رساندن
آب) حاجیان،در عصر جاهلیت بر عهده ی وی بود که پس از خود به عباس تحویل داد.سراپای
وجود ابوطالب کانونی از بزرگواری عطوفت و مهربانی،شجاعت،بردباری و خدمتگذار آیین توحیدی
بود.او مردی فصیح و بلیغ،شاعر وخطیب و از رأی محکم و اراده ی قوی برخوردار بود.مجموع
این اوصاف و فضایل از حضرت ابوطالب به فرزندش حضرت علی (علیه السلام) منتقل گردید.
مادر بزرگوارش فاطمه
بنت اسد که پیامبر اکرم را در دامان خود پرورش داد،تا آنجا که پیامبر (صلی الله علیه
وآله وسلم) به ایشان مادر خطاب می کرد و آنقدر بزرگوار بود که وقتی از دنیا رفت رسول
خدا لباس خود را بر او کفن کرد و خود او را در قبر گذارد.او نخستین زنی است که
دراسلام هجرت نمود.چنین مادری برای امیر المؤمنین علی (علیه السلام) افتخار و فضیلت
بزرگی است.
جد بزرگوارش«عبد
المطلب» رئیس مکه و خانه دار کعبه،به قدری از جلال و حشمت ظاهری برخوردار بود که
وقتی سپاه ابرهه برای ویران ساختن خانه ی خدا وارد مکه شدند،شترهای عبد المطلب را
از او گرفتند و می خواستند به او ندهند. عبد المطلب نزد ابرهه رفت و شترهای خود را
مطالبه کرد.ابرهه در برابر شکوه و عظمت عبد المطلب خاشع شد و شترها را به او
برگرداند و گفت:
«اگر این مرد بزرگوار از من می خواست که از خراب کردن خانه ی خدا
منصرف شوم می پذیرفتم .»
اینها نمونه هایی از
شرافت و بزرگواری خاندان ونسب امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) بود.می توان گفت امیر
المؤمنین همچون رسول خدا بهترین و شریفترین نسب را دارا بوده است.
«کنیه»
امام علی (علیه
السلام) علاوه بر کنیه های متعددی که بر اساس نام فرزندانش داشته است،مثل
ابوالحسن،ابوالحسین و ابو زینب،کنیه هایی را هم رسول خدا برای او قرار داد که یکی از
آنها ابوتراب است.
*ابوتراب*
در وجه نامگذاری امیرالمؤمنین
به «ابوتراب» و زمان و مکان آن اختلاف نظر وجود دارد.از مجموع روایات چنین استفاده می
شود که در زمانها و مکانهای مختلف پیامبر(صلی الله علیه وآله وسلم) به طور مکرر امام علی (علیه
السلام) را با کنیه ی «ابوتراب» خطاب کرده است.
عبایة بن ربعی در وجه
دیگر این نامگذاری می گوید:«به ابن عباس گفتم:چرا رسول خدا (صلی الله علیه و آله) علی(علیه السلام) را
ابوتراب نامید؟
در جوابم گفت:
چون امام علی (علیه السلام) صاحب زمین است و پس از پیامبر (صلی الله علیه
وآله و سلم) حجت خدا بر اهل زمین بوده و به وسیله ی او زمین و آرامش آن باقی است از این
رو او را ابوتراب نامید و در ادامه گفت:از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) شنیدم که فرمود:«وقتی روز قیامت
بر پا می شود،آن قدر ثواب وکرامت نصیب شیعیان علی (علیه السلام) می شود که کفار با دیدن
این صحنه می گویند:
«یالیتنی کنت ترابا;ای کاش ما از خاک-یعنی شیعیان علی بن ابی طالب (علیه السلام)-بودیم»همانگونه که آیه شریفه می
گوید:«ویقول الکافر یا لیتنی کنت ترابا-کافر گوید:کاش من از خاک بودم» (نباء آیه40)
*ابوریحانتین*
از کنیه های دیگری که پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) با آن امام علی (علیه
السلام) را خوانده است،«ابو ریحانتین»است;یعنی پدر دو ریحانه ی
بهشت که حسن و حسین (علیهما السلام) هستند.
کشف الغمه از مناقب ابن مردویه از جابر چنین نقل می کند:«رسول خدا (صلی الله علیه و آله) سه روز قبل
از وفاتش به امام علی (علیه السلام) فرمود:
سلام بر تو ای پدر دو ریحانه،وصیت می کنم که در
دنیا دو ریحان گل بوستان من را عزیز بداری.کمی مانده است که دو رکن تو شکسته
شوند.خدای متعال را بر تو خلیفه قرار می دهم که حافظ توباشد.»(منظور از دو رکن پیامبر
و فاطمه (سلام الله علیهما) می باشد)
«القاب»
1-امیر المؤمنین:ابن صباغی مالکی می گوید:«از القاب امام علی (علیه السلام) امیرالمؤمنین
است.قندوزی حنفی از حذیفه یمانی نقل می کند که رسول خدا (صلی الله علیه وآله
وسلم) فرمودند:
اگر مردم می دانستند در چه زمانی علی به لقب امیرالمؤنین ملقب گردید،هرگز منکر
فضائل او نمی شدند;زیرا علی در زمانی که آدم بین روح و جسد بود ملقب به امیرالمؤمنین شد،زمانی که
خداوند فرمود:آیا پروردگار شما نبودم؟گفتند:بله. فرمود:من پروردگار شمایم و محمد پیامبر
شماست و علی امیر شماست.»(ینابیع الموده،ج2،ص63-در بحار الانوار،جلد9،ص256-تفسیر
برهان،ج2،ص50-اثبات الهدات،ج3،ص545-نظیر همین حدیث را جابر از امام باقر (علیه
السلام) نقل کرده است.)
و از القاب دیگر ایشان می توان به:وصی،یعسوب الدین ویعسوب المؤمنین،امیر النحل
،الأنزع البطین،حیدر،مرتضی،مولی المؤمنین،کشاف الکرب،قسیم الجنّة والنار و...
اشاره کرد.
(کتاب مظهر ولایت-سید اصغر ناظم زاده ی قمی)
سلام